Monodram Henryka Jóźwiaka.

Kanwą spektaklu są sytuacje z "Trans-Atlantyku" przeplatane rozważaniami z "Dziennika", dzięki którym problem pokazany w kontekście społecznym przeniesiony zostaje na plan osobistych przemyśleń. Twórca spektaklu opisuje dwa sposoby bycia Polakiem. Pierwszy jest oparty na kurczowym przywiązaniu do tożsamości ufundowanej na tradycyjno-narodowych stereotypach. Drugi to wyzwolenie się z pęt narodowej mitologii i - uczynienie ze swojej tożsamości przedmiotu gry. Dwa światopoglądy zderzają się w spektaklu równie mocno jak w dyskusjach toczących się przy okazji naszego wchodzenia do Europy. Trudno nie zauważyć, że dziś znów definiujemy, co to znaczy być Polakiem. Zastanawiamy się, czy górę wezmą w nas lęki przed innym? Czy może nasze poczucie wartości pozwoli nam wyjść na spotkanie z Europą bez kompleksów, ale i bez fałszywego poczucia wielkości? Jóźwiak nie mówi jednoznacznie, który sposób na polskość powinniśmy wybrać. Prowokuje. Dzięki lekcji z Gombrowicza, nauczyliśmy się śmiać z siebie, choć może trzeba by zapytać o to tych, którym słowo "synczyzna" nigdy nie przeszło przez gardło. Gombrowicz mówi wprost, który światopogląd jest mu bliski. W przedmowie do "Trans-Atlantyku" pisał: "przezwyciężyć polskość. Rozluźnić to nasze poddanie się Polsce! Oderwać się choć trochę! Powstać z klęczek! Ujawnić, zalegalizować ten drugi biegun odczuwania, który każe jednostce bronić się przed narodem jak przed każdą zbiorową przemocą. Uzyskać - to najważniejsze - swobodę wobec formy polskiej, będąc Polakiem być jednak kimś obszerniejszym i wyższym od Polaka! Oto kontrabanda ideowa Trans-Atlantyku". Gombrowicz prosi: "Nie róbcie ze mnie taniego demona, ja jestem po stronie porządku, sprawiedliwości, uczciwości, jestem po stronie Boga, w którego nie wierzę". Dokonuje wyboru, ale nie jest to równoznaczne z wyzwoleniem. Jest skazany na wieczną szamotaninę. Rozpięty między tym co wybrał, a tym co odrzucił.

[Henryk Jóźwiak] wydobył z tekstu powieści - mało dostrzegany, bowiem starannie przesłonięty przez groteskę i parodię - dramat Gombrowicza-emigranta, który boleśnie prze-żywa klęskę wrześniową, zaś pozbawiony ojczyzny staje w obliczu tyleż żałosnej bufonady przedstawicieli byłych polskich władz państwowych, co zakrzepłej w narodowych stereotypach argentyńskiej Polonii.

Prof. Aleksander Fiut
"Kraków" 2004 nr 1

Trans-Atlantyk - Witold Gombrowicz
tytuł realizacji:Trans-Atlantyk
miejsce premiery:Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego
data premiery:11-05-2013
reżyseria:Henryk Jóźwiak
adaptacja:Henryk Jóźwiak
Obsada:
- Henryk Jóźwiak

Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego
typ teatru:dramatyczny
adres:Nowy Rynek 11 09-400 Płock
telefon:tel. 24 266 38 00 (centr.), 24 266 38 01 (sekr.), 24 262 48 40 i 24 266 38 08 (Biuro Obsługi Widza), 24 266 38 10 (kier. lit.)
e-mail:promocja@teatrplock.pl
strona: www.teatrplock.pl