Marcel Reich-Ranicki, jeden z najbardziej wpływowych niemieckich krytyków literackich, nazywany tamtejszym papieżem literatury, zmarł dzisiejszego dnia w wieku 93 lat. Na początku tego roku zdiagnozowano u niego raka prostaty.

Chociaż większość swojego zawodowego życia spędził w Niemczech, Reich-Ranicki urodził się we Włocławku w Polsce w rodzinie żydowskiej. Zapytany kiedyś przez Güntera Grassa, kim właściwie jest, Polakiem czy Niemcem, odpowiedział: „Jestem w połowie Polakiem, w połowie Niemcem, a w całości Żydem”. Później przyznał jednak, że tak naprawdę wszędzie czuł się outsiderem.

Reich-Ranicki był niezwykle barwną postacią niemieckiej sceny literackiej. Moglibyśmy porównać go do Zygmunta Kałużyńskiego, gdyż jego sławę również ugruntowała telewizja – Reich-Ranicki prowadził bardzo popularny program telewizyjny na temat książek, w którym wykazywał się dużym poczuciem humoru oraz wygłaszał błyskotliwe, odważne, choć często kontrowersyjne opinie. Reich-Ranicki słynął ze zjadliwej krytyki, co przysporzyło mu licznych wrogów. Niemiecki prozaik Martin Walser opisał nawet w powieści „Śmierć krytyka” pokrzywdzonego autora, który zabija fikcyjnego krytyka wyraźnie wzorowanego na osobie Reicha-Ranickiego. Częstym celem ataków „papieża literatury” był wspomniany wcześniej Günter Grass. Niemieckiemu nobliście oberwało się m.in. za powieść „Rozległe pole” i zeszłoroczny wiersz skierowany pod adresem Izraela. „Nigdy nie spotkałem się z autorem, który nie byłby próżny i egocentryczny – nie licząc bardzo złych autorów” – pisał w swych wspomnieniach Reich-Ranicki.

Do legendy przeszło również wystąpienie krytyka w październiku 2008 roku podczas transmitowanej na żywo w niemieckiej telewizji gali przyznawania nagród osobowościom medialnym, gdzie zamierzano uhonorować go za całokształt telewizyjnych osiągnięć. Reich-Ranicki jednak, zdegustowany poziomem imprezy, nagrody ostatecznie nie przyjął.