Muzyka powstała z mowy. Zaczerpnęła z niej sposoby operowania czasem, dynamiką, artykulacją, barwą dźwięku. Stała się nowym i niezależnym językiem, podporządkowanym jednak tym samym prawom, co przekaz słowny. Prawa te sformułował Nicolo Vicentino w L’antica musica ridotta alla moderna prattica (1555), zawierając je w pojęciu musica recitata. Festiwal Forum Musicum 2015 w odsłonach reprezentujących różne epoki opowie, jak muzyka uczy się od mowy sztuki przekazywania treści i wyrażania uczuć.

W inauguracyjnym koncercie zaprezentuje się grupa Ensemble Leones z repertuarem autorstwa Neidharta. Człowiek znany dziś jako Neidhart von Reuental był w średniowieczu jednym z najbardziej znanych i cenionych poetów-kompozytorów. Niedawne badania naukowe dowodzą jednak, że jego przydomek „von Reuental” pochodzi z XIX wieku i że przez współczesnych był on nazywany po prostu Neidhartem. Podczas gdy jego koledzy tworzący na przełomie XII i XIII wieku trwali w idealistycznym królestwie miłości dwornej, nieco młodszy od nich Neidhart (ok. 1180–1240) porzucił te ideały i umieścił świat swych pieśni nie w dworskim, lecz w wiejskim otoczeniu. Jego szlachetnie urodzona publiczność musiała być ubawiona, słuchając o wieśniakach próbujących naśladować szlachtę w sztuce miłości dwornej, oczywiście z opłakanym skutkiem.
ADVERTISEMENT

Materiał źródłowy pieśni Neidharta jest ogromny i dobrze udokumentowany w porównaniu z zachowanymi pieśniami innych minnesingerów. Zachowało się pięćdziesiąt pięć melodii pieśni. Tak zwany Frankfurt-Neidhart-Manuscript, choć zachowany fragmentarycznie, jest najwcześniejszym źródłem pieśni Neidharta, możliwie najbardziej przybliżającym nam jego muzyczny świat. Oprócz tego sześć znajdujących się w tym rękopisie utworów jest jednocześnie najwcześniejszymi zachowanymi melodiami niemieckiego minnesangu. Zaskakujący jest fakt, że źródło to nie zostało do tej pory należycie docenione.

Podczas koncertu Ensemble Leones zaprezentuje pieśni z tekstami in extenso pochodzącymi z tego wczesnego źródła, uzupełniając je o inne zachowane melodie Neidharta opracowane w stylu jego czasów na instrumenty, z których fidel i lutnia są wymieniane jako najbardziej popularne w akompaniowaniu pieśniom jednogłosowym. Śpiewacy i instrumenty współpracują ze sobą, tworząc program, który łączy najwyższy stopień historycznej adekwatności z urokiem zmiennych barw instrumentalnych.

Forum Musicum 2015: Musica recitata
Od 15 do 22 sierpnia 2015 roku
Narodowe Forum Muzyki
Wrocław