Od 5 października do 7 listopada w Polsce, Francji i Rosji odbędą się wydarzenia pierwszej edycji Festiwalu Józefa Czapskiego.

Na 12 festiwalowych wystawach zaprezentowanych będzie aż 120 rzadko dostępnych dla publiczności prac, które na co dzień zamknięte są w magazynach instytucji państwowych lub w prywatnych kolekcjach. Odbędzie się także kilkanaście wykładów i spotkań. W 15 miejscach w Polsce miłośnicy twórczości autora Na nieludzkiej ziemi będą mogli odkryć i zobaczyć nowe prace artysty, niektóre z nich nigdy w Polsce nie były pokazywane. Jeden z obrazów Czapskiego został przywieziony specjalnie z prywatnej kolekcji z Nowego Jorku, by – w Piękna Gallery w Warszawie – mogła go zobaczyć polska publiczność. Dzieła Czapskiego będzie można zobaczyć w czasie specjalnego wykładu, który odbędzie się w niedostępnym na co dzień mieszkaniu Czesława Miłosza w Krakowie.

We Francji w Dzień Zaduszny zostaną zapalone znicze na grobie artysty. Dzięki współpracy FUNDACJI SUSEIA i Stowarzyszenia Instytut Literacki Kultura odbędzie się 2 listopada o godz. 14.00 specjalne oprowadzania gości po siedzibie paryskiej Kultury, gdzie od czasu zakończenia II wojny światowej aż do śmierci zamieszkiwał Czapski. Będzie można zobaczyć kolekcję dzieł, która jest w posiadaniu Stowarzyszenia Instytut Literacki Kultura, które to opiekuje się całym archiwum Wydawnictwa Instytut Literacki. Ponadto, w Centre du Dialoque u Pallotynów w Paryżu, 3 listopada o godz. 18.00 odbędzie się wieczór wspomnień, w czasie którego będzie można posłuchać opowieści osób, które znały pisarza i malarza. Jednym z gości będzie Maciej Morawski.

W Rosji (20 października o godz. 16.00) Tatiana Kosinova, która opracowała szlak Józefa Czapskiego, oprowadzi zainteresowanych po Petersburgu. Pokaże miejsca, w których malarz bywał w latach 1912–1919.

Wydarzeniem otwierającym Festiwal Józefa Czapskiego będzie wyjątkowy pokaz obrazów Józefa Czapskiego z prywatnej kolekcji Krzysztofa Musiała. Na to wydarzenie zaprasza warszawska Galeria aTAK. W czasie wernisażu nowe wątki z biografii malarza odsłoni wspomnienie Jacka Cybisa, syna malarza Jana Cybisa.

Kolejnym ważnym punktem na mapie festiwalu będzie wystawa w Warszawie pt. Czapski dzisiaj. Malarstwo i rysunek. Po 31 latach zostanie ponownie pokazana na wystawie kolekcja dzieł Czapskiego zapoczątkowana przez ks. Andrzeja Przekazińskiego, który w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku kupował jego rysunki. Jest to największy zbiór rysunków Czapskiego (poza oczywiście Archiwum Józefa Czapskiego, które jest w posiadaniu Muzeum Narodowego w Krakowie).

Większość prac Czapskiego z okresu przedwojennego została zniszczona w czasie Powstania Warszawskiego. Dlatego tym cenniejsze jest to, że będzie można zobaczyć obraz z 1937 roku Widok z sopockiej plaży w Muzeum Sopotu. Tam także zostaną wyemitowane filmy: Józef Czapski Świadek wieku, reż. Andrzej Wolski (2015) oraz Józef Czapski Świadek historii, reż. Ewa Cendracka (1989). Muzeum Narodowe w Warszawie pokaże także dwa obrazy z okresu przedwojennego w ramach specjalnego Wieczoru w Muzeum. Będą to: Portret kobiety w pasiastym żakiecie z 1934 roku oraz Alejka w parku z 1933 roku. W Muzeum Śląskim w Katowicach znajduje się najstarszy obraz pokazywany obecnie w Polsce. To Montredon koło Marsylii (z prywatnej kolekcji) i najprawdopodobniej powstał w latach 1928– 1930, w czasie wyjazdu Czapskiego z kapistami do Francji. Janusz Nowak, który potrafi odczytywać pismo malarza, kustosz z Muzeum Narodowego w Krakowie wygłosi przy obrazach z kolekcji Muzeum Śląskiego wykład Od dziennika do obrazu.

Muzeum Uniwersyteckie w Toruniu po raz pierwszy pokaże zbiory zgromadzone w Archiwum Emigracji. Znajduje się tam wspaniały zbiór rysunków pochodzący z darów od różnych osób, m.in. od spadkobierców poety Wacława Iwaniuka.

Festiwal Józefa Czapskiego zawita także do Nielepic, podkrakowskiej wioski, gdzie przekazane Fundacji Suseia przez Michała Popiela de Boisgelin z Pałacu w Kurozwękach kopie obrazów Józefa Czapskiego zostaną udostępnione szkole. W pałacu w Kurozwękach mieści się największa prywatna kolekcja dzieł malarza, która jest na co dzień udostępniana publiczności.