Warszawski wielkopostny festiwal istnieje od 2008. Jego pierwotna nazwa „Gorzkie Żale” odwołuje się do nabożeństwa, ułożonego w XVIII w. przez patrona stolicy – bł. Władysława z Gielniowa – i śpiewanego w każdą niedzielę Wielkiego Postu. Jest ono medytacją Pasji Chrystusa w dialogu z Jego Matką – podobnie jak dawne misteria pasyjne i utwory muzyczne pochodzące z liturgii, przypominane zawsze w ramach tradycyjnego nurtu festiwalu Gorzkie Żale.

Nazwa „Nowe Epifanie”, dodana w 2016 r., nawiązuje do „nowych epifanii piękna”, o których pisał Jan Paweł II w Liście do artystów (1999). Jako polski poeta i dramatopisarz Papież patronuje Festiwalowi, który łączy duchowość i sztukę. Epifania to objawienie, a jednocześnie olśnienie i zachwyt ukazaniem się w świecie tego, co boskie i wieczne. Nowa epifania piękna, w każdym wydarzeniu festiwalowym, jest również ambitnym celem wspólnej wielkopostnej pokuty artystycznej.

To „festiwal, który uwiera”. Niepokoi, drażni lub nawet gorszy niektórych przez to, że jest on pod każdym względem zainspirowany dialogiem. Łączy bowiem średniowieczne misteria z awangardowymi nieraz inscenizacjami, wydarzenia parateatralne, takie jak performance lub happening kulinarny, z teologiczną dyskusją o filmie, tradycyjne ludowe pieśni religijne i muzykę współczesną, sztuki wizualne i warsztaty plastyczne dla dzieci.

Każda edycja Festiwalu (nie było go w latach 2011 i 2015) ma własny motyw, który jest inspiracją dla zaproszonych do współpracy artystów, a jednocześnie wspólnym mianownikiem festiwalowych wydarzeń. Tematem, wokół którego skupiają się wszystkie wydarzenia tegorocznej edycji jest król. W kontekście Wielkiego Postu najważniejszym z króli jest Jezus Chrystus. Główne hasło tegorocznej edycji można również interpretować jako opowieść o władzy świeckiej – niemal cała tradycja teatru od Ajschylosa, przez Szekspira, do twórców współczesnych, podejmuje temat praw i obowiązków władcy.