W dniach 16.12.2010 - 30.01.2011 w Galerii Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki będzie można obejrzeć wystawę sztuki rumuńskiej Stefana Bertalana, Florina Mitroi i Iona Grigorescu "Ten, co sam się karze." Otwarcie: 15.12.2010 godz. 18:00

Ten, co sam się karze jest wystawą nieobiektywną, eliptyczną i celowo prowokacyjną. Nazwiska artystów Stefana Bertalana, Florina Mitroi i Iona Grigorescu (dalej nazywanych BMG) nie są pretekstem do potraktowania historii sztuki rumuńskiej z końca XX wieku w sposób wyczerpujący, wyłącznie od strony technicznej i (pozornie) obiektywnie. Zarówno sama wystawa jak i katalog mają jedynie na celu urzeczywistnić wyobrażenie dotyczące pokus i obsesji przełomu lat 80. i 90. w Rumunii.

Niniejszy esej nie ma zakresu pseudonaukowego ani takich aspiracji. Nie stara się on dostarczyć dokładnych danych dla jałowych badań. Jego głównym celem jest ukazanie i odzyskanie fragmentarycznej prawdy, głębokiej i nieoczywistej (do pewnego stopnia niedostrzegalnej i odstręczającej). Esej ten nie ma nic wspólnego z naukowym punktem widzenia, który dyskretnie godzi się na interpretację taką, że – z punktu widzenia historii sztuki – czas, w którym tworzyli BMG był to czas taki sam jak każdy inny, kiedy to sztukę tworzono w taki sam sposób jak wszędzie i zawsze, jak każdy inny produkt przemysłowy czy rolny. Wręcz przeciwnie. Wychodzimy z następującego założenia: ten właśnie czas w tym właśnie miejscu był jak żaden inny. Tego okresu nie można sprowadzić do biznesu, prac, sztuki i dni, czyli tego wszystkiego, co normalnie rozumiemy przez te pojęcia. Był to czas wyjątkowo negatywnej dystopii i cierpień, które pozostawiły dogłębne ślady na naszej psychice i na naszym samopostrzeganiu, a rezultaty widać do dzisiaj.

Ci trzej artyści nie reprezentują sztuki rumuńskiej. Nie przemawiają w imieniu innych (których nie ma w tej reprezentacji), ale przeciw nim. Nie tylko przeciw innym artystom, postrzeganym jako istoty ludzkie, z ich uczynkami, osiągnięciami i karierami, z ich samowystarczalnością czy buntem. BMG są przeciwko wszystkim i mają wszystkich na celowniku. Występują przeciw światu, w którym ludzkość zeszła na samo dno przystosowania, godząc się na akceptację tego, czego nie można akceptować jako podstawowy parametr nie tylko codziennych poczynań, ale także i najwznioślejszych aspiracji duchowych i intelektualnych. Nawet odrzucenie systemu nastąpiło według wskazówek określonych przez sam system, a opozycja i insurekcja zdegenerowały się z aktów heroicznych w akty hedonistyczne. Wysuwanie alternatyw przestało być podejmowaniem ryzyka, a stało się niczym więcej niż kolejnym modnym przejawem niedojrzałości i frywolności, samozadowolenia, akceptacji i adaptacji.

Ten, co sam się karze zamierza wyśledzić i przedstawić sytuacje zawikłane i po prostu dramatyczne, które wydają się wynikać z sytuacji nieistotnych (prawdziwych czy wyimaginowanych) z wstrząsającymi konsekwencjami zarówno zewnętrznymi jak i wewnętrznymi. Chce podkreślić zapomniane frustracje i bezbronność, które zapadły głęboko w duszę, drążąc potworne jaskinie, przelotne przebłyski i bezsensowne cierpienia nie do zniesienia, za które odpowiedzialność ponosi jednostka i zbiorowość. Wszystko to pokazuje jak cały ten spójny wewnętrznie świat wreszcie się rozpadł.

Takie właśnie były czynniki, które ukształtowały nie tylko to specyficzne przeżycie kulturalne i artystyczne, ale także samo sedno nieredukowalnej ludzkiej sytuacji, charakteryzującej ten czas i to miejsce (ale niewykluczone, że i obecny czas). 

Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki

pl. Szczepański 3a, 31-011 Kraków

Źródło: Bunkier Sztuki