MIASTO PRZECIWIEŃSTW
Druga odsłona komiksu Berlin to urzekający portret miasta o unikalnej atmosferze. Jason Lutes z pietyzmem historyka i z wyczuciem autora fikcji rysuje piękny, czarno-biały, szkic miasta-demona, które z jednej strony poddane jest zewnętrznym procesom przemian historycznych, z drugiej samo tworzy aurę, w której odnajdywać należy serce rewolucji "wielkiego zła".
W Mieście dymu zachwyt wywołuje motyw obcy Miastu kamieni. Mianowicie zestawienie dwóch skrajnych obrazów miasta, skrajnych warstw społecznych oraz przeciwnych ideologii. Unikalność drugiego tomu trylogii polega właśnie na zestawianiu przeciwieństw.
Zmierzch Republiki Weimarskiej. Miasto pogrążone w głębokim kryzysie po zakończonej I wojnie światowej staje przed nieuchronną rewolucją nacjonalistyczną, która doprowadzi do jeszcze bardziej straszliwego konfliktu. Widzimy jak przez kolejne kadry przemykają delikatne sygnały ukazujące widmo przyszłej katastrofy: od krótkich fraz w dialogach, po płomienne przemówienie „wodza” i wybory do Reichstagu – o podobnym ładunku emocjonalnym jak scena morderstwa robotników z tomu pierwszego.
Właśnie śledztwo w sprawie zbrodni na ulicach miasta jest osią przewodnią Miasta dymu – przesłuchania zwykłych obywateli, robotników, którzy są albo „nadprogramowymi” pracownikami, albo zaangażowanymi działaczami. Jednak najciekawsze portrety wyczytujemy z tła: biedę miasta pogrążonego w wielkim kryzysie zderzoną z bogactwem i blichtrem zdegenerowanych wolnością seksualną warstw wysokich.
Na zasadzie antynomii budowane są też kadry: od „głośnych” jazzowych scen kawiarnianych koncertów i odsłuchu „demonicznej” muzyki w zaciszu domowym, poprzez „nieme” obrazy biedy oraz głodu na ulicach miasta, do wzruszających scen śmierci, która jako jedyna (tak jak w pierwszym tomie) jest w stanie zakłócić idealną symetrię kadrów.
Wreszcie ostatnia antynomia czerni i bieli, która nie daje się prosto przełożyć na charaktery postaci i wydarzenia. Nie ma w Mieście dymu dobrej i złej strony, każde bowiem rozwiązanie prowadzić będzie do katastrofy. W polepszeniu bytu robotników widzimy widmo rozwoju militarnego, w postępie idei dostrzegamy ideologię, w elicie czerpiącej ze współczesnej kultury widzimy degeneratów moralnych, w biedakach – przyszłych demonstrantów, których czeka los gorszy od żebraczki.
Taka jest diagnoza Lutesa: poszukiwanie elementów wiodących obywateli na skraj wojennej przepaści prowadzi do spostrzeżenia, że nie ma drogi wstecz. Zamiast analizy błędów Lutes tworzy portret machiny dążącej do nieuchronnej destrukcji. Taki determinizm rządził Berlinem, taki prawdopodobnie rządzi nami.
Bartłomiej Oleszek
BERLIN „Miasto dymu”
Scenariusz i rysunki: Jason Lutes
Format: 19 × 25 cm
Liczba stron: 216
Oprawa: miękka
Druk: okładka kolorowa, środek czarno-biały
Wydawnictwo: kultura gniewu
Wydanie: maj 2011
Cena z okładki: 64,90
Utwór | Od |
| 1. Inne historie | gaba |
Utwór | Od |
| 1. W bezkresie niedoli | ladyfree |
| 2. było, jest i będzie | ametka |
| 3. O Tobie | ametka |
| 4. Świat wokół nas | karolp |
| 5. Kolekcjonerka (opko) | will |
| 6. alchemik | adolfszulc |
| 7. taka zmiana | adolfszulc |
| 8. T...r | kid_ |
| 9. przyjemność | izasmolarek |
| 10. impresja | izasmolarek |
Utwór | Od |
| 1. Sprzymierzeniec | blackrose |
| 2. Podaruję Ci | litwin |
| 3. test gif | amigo |
| 4. Primavera_AW | annapolis |
| 5. Melancholia_AW | annapolis |
| 6. +++ | soida |
| 7. *** | soida |
| 8. Góry | amigo |
| 9. Guitar | amigo |
| 10. ocean | amigo |
Recenzja | Od |
| 1. Zielona granica | irka |
| 2. Tajemnice Joan | wanilia |
| 3. Twój Vincent | redakcja |
| 4. "Syn Królowej Śniegu": Nietzscheańska tragedia w świecie baśni | blackrose |
| 5. Miasto 44 | annatus |
| 6. "Żywioł. Deepwater Horizon" | annatus |
| 7. O matko! Umrę... | lu |
| 8. Subtelność | lu |
| 9. Mustang | lu |
| 10. Pokój | martaoniszk |