Janusz Głowacki
Good night Dżerzi

Janusz Głowacki w swojej najnowszej książce ,,Good night Dżerzi” przedstawia sylwetkę tragicznie zmarłego pisarza, Jerzego Kosińskiego. Narratorem jest inny pisarz mający stworzyć scenariusz o życiu kontrowersyjnego Dżerziego. 

Jerzy Kosiński urodził się 14 czerwca 1933 roku jako Józef Lewinkopf. Lata wojny przetrwał dzięki pomocy księdza Eugeniusza Okonia, który znalazł rodzinie Lewinkopfów schronienie w domu Andrzeja Warchoła. Ojciec Jerzego sfałszował w tym czasie akt urodzenia Jerzego i zmienił mu nazwisko na Kosiński.
Po ukończeniu nauki na Uniwersytecie Łódzkim ( historia i nauki polityczne) Kosiński wyjechał do USA, gdzie pozostał na stałe. Tam również powstał jego największy utór - Malowany Ptak – szokująca historia losów małego Żyda podczas wojny. Liczne wątki autobiograficzne oraz pornograficzny charakter książki wywołały skandal przysparzając jednocześnie osobie pisarza wielką popularność. I tak, rozważania na temat elementów autobiografizmu, jak i oskarżenia o plagiat powoli tworzyły legendę tego pisarza. Legendę fascynującą, nieco niepokojącą, przekraczającą wszelkie granice. Jak wiadomo Jerzy Kosiński sam dopełnił obrazu skandalisty i prowokatora, popelniając samobójstwo w 1991, zostawiwszy uprzednio pożegnalny list: Kładę się teraz do snu, na trochę dłużej niż zwykle. Nazwijmy to wiecznością.

Akcja utworu Głowackiego toczy się w Ameryce w czasach obecnych. Głowacki jako dobry znajomy Kosińskiego kreśli jego historię dość fragmentarycznie i na początku trochę chaotycznie. Wciąga czytelnika w grę w którą grał sam Kosiński – łączy prawdę z fałszem, tragedię z komedią, seks z Holocaustem. Porusza kwestie kazirodztwa, zoofilii, gwałtu, homoseksualizmu, pedofilii, seksu oralnego, analnego, grupowego i sado – maso. Seks, kłamstwo, manipulacja i niejasność – oto motywy przewodnie tej książki jak i motywy przewodnie życia Dżerziego.
Bohaterem książki jest oczywiście Kosiński – ocalały z Holokaustu Żyd, który wyemigrował do Ameryki w poszukiwaniu lepszego życia. Kolejną postacią jest Rosjanka Masza oraz Amerykanka Jody. Obie są pod silnym wpływem Dżerziego – Jody godzi się na wszelkie ekscesy, zwłaszcza te sadomasochistyczne. Masza natomiast pochodzi z innego świata, mimo znajomości z pisarzem pozostaje niewinna. Przygląda się światu jaki przedstawia jej Kosiński z przerażeniem, ale i zaciekawieniem. Pociąga ją zło, którego sprawcą jest Dżerzi. Obie kobiety nie potrafią się sprzeciwić Kosińskiemu, a Kosińskiemu podoba się zabawa w Pana Boga, w której dyktuje warunki, kusi złem i z premedytacją radośnie niszczy życie obu kobiet. Odziera je z godności, poniża, lekceważy i pogardza. Jednak nie tylko kobiety pozostają pod jego władzą – Klaus, mąż Maszy, przychodzi do Dżerziego, prosząc (!) aby ten zostawił ją w spokoju. Dżerzi jednak zbyt dobrze się bawi – szuka w psychice Maszy jakiejś dziury, luki dzięki której będzie mógł zarazić ją swoimi demonami. A tych Kosiński ma aż nadto – Holokaust, emigracja, oskarżenia o plagiat... Jednak największym demonem pisarza jest on sam – nie zna granicy między prawdą a kłamstwem, umiarkowania w perwersyjnym seksie ani nie posiada żadnego szacunku dla czegokolwiek. Dżerzi nie potrafi odnaleźć się w niepewności jaką wywołuje każdy jego ruch. Drażni czytelnika, który widzi zło i zniszczenie jakie sieje pisarz. Może budzić także niesmak swoimi seksualnymi ekscesami, których w książce jest bardzo dużo i opisane są bardzo dokładnie.

Książka składa się z krótkich rozdziałów – naprzemiennie ujawnia się pierwszoosobowy narrator – pisarz mający napisać scenariusz o Dżerzim, przypuszczalnie występujący jako alter-ego Głowackiego. Kolejnym jest narrator wszechwiedzący relacjonujący wydarzenia zarówno z przeszłości, z czasów wojny, jak i z czasów obecnych. Występują tutaj również zapiski snów Maszy, pisane stylem potocznym, bez interpunkcji. Świat Kosińskiego ze światem Głowackiego łączy mąż Maszy – Klaus – piszący do niego listy.

,,Good night Dżerzi” jest książką, która na początku nie jest zbyt wciągająca – czytelnik może pogubić się w licznych retrospekcjach i w ilości perspektyw w jakich opisane jest życie głównego bohatera. Nie należąc do zbyt pruderyjnych osób muszę jednak stwierdzić, że książka wzbudza mój niesmak i niekiedy nawet zgorszenie. Zadowolenie matki ze wzbudzenia przez nią erekcji u sześcioletniego syna, zmuszanie córki przez ojca do seksu z kozłem czy podglądanie rodziców podczas stosunku – to tylko niektóre zboczenia, które znajdziemy w książce.
Główny bohater nie budzi sympatii – sposób w jaki pogrywa z innymi ludźmi, władza jaką nad nimi sprawuje jest irytująca. Czytelnik zdaje sobie doskonale sprawę z tego, że Dżerzi celowo niszczy życie innych i z narastającą niechęcią przygląda się braku jakiegokolwiek sprzeciwu ze strony ofiar Kosińskiego. Zło przyciąga Maszę i Jody, a Kosiński z zadowoleniem obserwuje ich przemianę, wahania i skutki ich poczynań. Również postawa Klausa udowadnia, że nikt nie ma władzy nad Kosińskim, on pociąga za wszystkie sznurki w tej historii, prowokuje, drażni, i z ciekawością dziecka obserwuje zniszczenie jakie dzieje się za jego sprawą.

I właśnie w tym momencie książka staje się wciągająca. Walka dobra ze złem, niewinności z perwersją – tak można opisać relację Maszy i Kosińskiego, która jest najciekawsza w całym utworze. Masza jako dziewczyna ze Wschodu, jest niewinna i czysta pomimo dramatu jaki przeżyła. Jej uczucia są szczere i proste – kochała Kostię przez którego została skrzywdzona i jest wdzięczna i oddana Klausowi, który się nią zaopiekował. Dżerzi burzy porządek jej świata, z nudów albo dla zabawy wprowadza chaos w jej życie, prowadzi do seks klubów i skłania do alkoholizmu. Masza traci kontrolę nad swoim życiem co Kosińskiego wręcz bawi. Budzi jej demony i sam staje się jednym z nich.

Niewątpliwą zaletą ,,Good night Dżerzi” jest niejednoznaczność poczynań głównego bohatera. Niepewność zaciekawia czytającego do tego stopnia, że książkę czyta się jednym tchem. Zaletą jest również ukazanie opętania Maszy przez Dżerziego. To mistrzowski obraz fascynacji człowieka złem, próba zaspokojenia ciekawości i obudzenia największych demonów swojej osobowości. Razi natomiast wulgarność opisów seksu, którego jest tutaj zdecydowanie za dużo. Również chaotyczność na początku powieści może odstraszyć czytelnika.
Polecam przeczytanie ,,Good night Dżerzi”, ale na własną odpowiedzialność. Jest to ciekawa, przejmująca lektura, która, jak dla mnie, już stała się klasykiem. Jednakże brutalny świat Dżerziego nie jest światem dla każdego. Pozostaje niesmak, poczucie, że wszystko sprowadza się do popędów i uczucie, że zło pociąga nas o wiele bardziej niż dobro. A gdy uchylimy mu drzwi, ono je wyważy.

 

średnia ocena:
oceń utwór:
Dodaj artykuł do:
(dodano 02.11.2011 autor: joannak)
Dział literatura
Tagi:
KOMENTARZE:
Aby dodać komentarz musisz się zalogować
Logowanie
Po zalogowaniu będziesz mieć możliwośc dodawania swojej twórczości, newsów, recenzji, ogłoszeń, brać udział w konkursach, głosować, zbierać punkty... Zapraszamy!
REKLAMA
UTWORY OSTATNIO DODANE
RECENZJE OSTATNIO DODANE
OGŁOSZENIA OSTATNIO DODANE
REKOMENDOWANE PREMIERY
1
Konrad Imiela
2
Robert Traczyk
3
Weronika Zajkowska
4
Norbert Bajan
5
Jacek Mikołajczyk
6
Natalia Korczakowska
7
Ewa Platt
8
Krzysztof Garbaczewski
9
Krzysztof Pastor
10
Richard Chappell
REKLAMA
ZALINKUJ NAS
Wszelkie prawa zastrzeżone ©, irka.com.pl
grafika: irka.com.pl serwis wykonany przez Jassmedia