Jacek Głębski
Kuracja

Powieść Jacka Głębskiego pt. Kuracja oparta jest na autentycznej historii lekarza psychiatry - Andrzeja Majera, który zafascynowany obszarem swych badań pragnie poznać dogłębnie psychikę i zachowania ludzi chorych psychicznie, toteż postanawia na jakiś czas wcielić się w rolę pacjenta.

Dzieło jest laureatem pierwszej edycji konkursu na powieść wydawnictwa Znak. Adaptacja dla teatru TVP zdobyła Grand Prix na Festiwalu „Dwa Teatry” Sopot 2002 oraz Grand Prix na Festiwalu Sztuki Reżyserskiej „Prezentacje” w 2002 roku.

Powieść wciągająca czytelnika w wir wartkich dialogów i nieoczekiwanych zwrotów akcji. Fantazmatyczna aura i na poły realistyczna zaskakują odbiorcę i nie pozwalają na przerwanie lektury. Na wstępie zapoznajemy się z lekarzem Majerem, który zwraca się o pomoc w zrealizowaniu swego planu do cenionego doktora psychiatrii, doktora Walasa, który zastanawia się „jak myśleć, skoro myśleć nie można”. Oddział Obserwacyjny, na który zostaje skierowany Majer posiada drzwi bez klamek otwierane trójkątnym kluczem, gdzie leczenie pacjentów odbywa się tylko przy użyciu środków psychotropowych i elektrowstrząsów, których doświadczył. Nazwa oddziału nazywa proces leczenia „obserwacją”, a ta naprawdę niszczy jednostkę, pozbawia ją praw do obrony i przykleja etykietkę „wariata”. Jednym z kluczowych dialogów Kuracji jest rozmowa Majera z Walasem: „Kiedy wiadomo, że zaczyna się choroba psychiczna?”. Odpowiedź: „A kiedy zaczyna się łysina?” Syndrom łysego: ile trzeba mieć włosów, żeby być łysym. Kiedy wiadomo, że zaczyna się szaleństwo i można określić jednostkę mianem wariata?

Utwór skłania do refleksji nad granicami przyjętych norm i nazwania dziwnością tego, co poza nie wykracza. Wszyscy jesteśmy wariatami – tym stwierdzeniem można opisać przesłanie płynące z kart książki. Każdy jest pewnego rodzaju szaleńcem, ma swojego bzika, mniejszego lub większego, a odkrycie na czym on polega jest tylko kwestią czasu i doświadczeniem tego, który bada. Zdrowych z założenia nie ma, tylko nie wszystkich trzeba od razu zamykać. Okazuje się, iż dychotomia w społeczeństwie na zdrowych i chorych jest pozbawiona sensu. Zresztą profesor Walas mówi: „wariaci wcale nie są tacy szaleni, a największy wariat, to lekarz psychiatra, tyle, że na wolności”. Jednostki wykluczone i uznane za niepełne władz umysłowych faszeruje się lekami, stosuje się elektrowstrząsy i pozbawia prawa do głosu. Cała atmosfera szpitala, w której przebywa Majer przesycona jest przewagą lekarzy i osób sprawujących nadzór nad chorymi. To do nich należy władza. Nikt nie wnika w przyczynę czy głębię psychiki jednostki.

Młody lekarz, który przed wejściem w rolę pacjenta, sądził, iż zdobędzie wiedzę potrzebną do tego, aby zrozumieć cel swej przyszłej pracy i pragnął zbadać istotę schizofrenii, stwierdza, iż jej leczenie to jedna wielka loteria – nikt nie zna jej źródeł i przyczyn, a także metod leczenia. Dla zobrazowania metod leczenia w tym obłąkanym szpitalu, pozwolę sobie przytoczyć fragment z Prac Psychoterapeutycznych znalezionych przez Majera w gabinecie jednego z lekarzy. Jest to relacja chorego: „Przywiązali mnie do łóżka za ręce i nogi. Do prawej ręki wbili igłę. Do igły podłączyli rurkę. Rurka biegła do butelki podwieszonej do stojaku. W tej butelce był nadajnik rtęciowy. Nadajnik pływał po wierzchu. Płynu było coraz mniej. W końcu płyn wpłynął do mojej ręki razem z nadajnikiem. A jak wpłynął nadajnik, to od razu to poczułem. Bo takie prądy mi zaczęły iść od ręki, że aż strach. I usłyszałem jak nie myślę. Bo myśleć przecież dalej nie mogłem. Bo myśli w głowie nie miałem wcale, bo mi je tamci z szóstki wszystkie odciągnęli. Więc usłyszałem to swoje niemyślenie jako taki przeciągły sygnał: piii! A to ten nadajnik rtęciowy, co go miałem we krwi, nadawał im to, co myślałem, a że nie myślałem, to on im nadawał: piii! Bałem się, ale nie myślałem, że się bałem, bo przecież myśleć nie mogłem – bo nadajnik wciąż przekazywał im: piiiiii! - ale czułem, i tego nadajnik przekazać im nie mógł, bo był to nadajnik myślenia, a nie tego, co się czuje, że zaraz wyjaśni się wszystko i że nareszcie będę wszystko rozumiał i zacznę myśleć”.

Akcja powieści z czasem nabiera tempa i zaprasza do obłąkańczego labiryntu, w którym jednak nie pojawi się Ariadna. Nikt nie wyprowadzi z niego bohatera, gdyż skazany jest on na wieczne uwięzienie i na żywot chorego, który nie jest przystosowany do życia w społeczeństwie. Rozpaczliwa próba uwolnienia się skazana jest na klęskę, gdyż wszyscy o nim zapomnieli lub sami okazali się przypadkami pozbawionymi pełni władz umysłowych, jak choćby doktor Walas. Andrzej Majer przebywając w szpitalu sam skazał się na bycie jednostką wyobcowaną, chorą. Diagnoza jego przypadku chorobowego głosi nawet, iż jest on niebezpieczny, niezdolny do życia w normalnym świecie. Epitet „normalny” należałoby wziąć w cudzysłów, gdyż tak naprawdę nie wiadomo gdzie się zaczyna, a gdzie kończy się granica nazwania tego, co uchodzi za normalne, a co za kuriozum.

Powieść Jacka Głębskiego niesie przekaz o naszych imponderabiliach, które tak naprawdę są dla nas niczym latawiec w dzień bezwietrzny – nieuchwytne, nie dające się poznać, aby mieć nad nimi władzę. Kuracja w swym wydźwięku głosi, iż łatwo pozbawić jednostkę tożsamości i skazać na wykorzenienie, poprzez reżim i władzo/wiedzę. W ostatnich fragmentach utworu Andrzej Majer potraktowany elektrowstrząsami zatracił swoje „ja”: „Nazywam Się. Andrzej. Majer. Mam. Lat. Dwadzieścia. Siedem. Leżę. Na. Białej. Sali. Wygląda. Jak. W. Szpitalu. Pewnie. Jestem. Tu. Z. Jakiegoś. Powodu. Nie. Wiem. Z. Jakiego. (…). Znów. Coś. Mówią. Ale. Nie. Wiem. Co. Potem. Wychodzą. Obraz. Mi. Się. Zaciera. Przed. Oczami. Chce. Mi. Się. Spać. Tak. Mnie. Zmęczyło. To myślenie”.

Lektura Kuracji Jacka Głębskiego, to swoisty elektrowstrząs dla czytelnika, który nie pozwoli mu na obojętność. Po przeczytaniu dzieła ma się wrażenie, iż doświadczyło się pewnego rodzaju terapii szokowej, która skłania nas do zapytania siebie: „Czy jestem wariatem?”.

średnia ocena:
oceń utwór:
Dodaj artykuł do:
(dodano 23.01.2012 autor: imponderabilia)
Dział literatura
Tagi: Kuracja, Jacek Głębski, psychiatria, szpital psychiatryczny, choroba psychiczna
KOMENTARZE:
Aby dodać komentarz musisz się zalogować
Logowanie
Po zalogowaniu będziesz mieć możliwośc dodawania swojej twórczości, newsów, recenzji, ogłoszeń, brać udział w konkursach, głosować, zbierać punkty... Zapraszamy!
REKLAMA
UTWORY OSTATNIO DODANE
RECENZJE OSTATNIO DODANE
OGŁOSZENIA OSTATNIO DODANE
REKOMENDOWANE PREMIERY
1
Konrad Imiela
2
Robert Traczyk
3
Weronika Zajkowska
4
Norbert Bajan
5
Jacek Mikołajczyk
6
Natalia Korczakowska
7
Ewa Platt
8
Krzysztof Garbaczewski
9
Krzysztof Pastor
10
Richard Chappell
REKLAMA
ZALINKUJ NAS
Wszelkie prawa zastrzeżone ©, irka.com.pl
grafika: irka.com.pl serwis wykonany przez Jassmedia