"Pasjonujący kryminał w kolorze sepii niekiedy z przewagą czerni" - bardzo rzadko zdarza się tak treściwy, a zarazem trafny i adekwatny opis na okładce jak ten odnoszący się do fabuły "Gdańskiego depozytu" Piotra Schmandta.
Cóż więc w niej takiego niezwykłego, zapytacie. Ano, wszystko - począwszy od wyjątkowo nietypowej i skomplikowanej zagadki kryminalnej poprzez mistrzowsko skonstruowaną intrygę aż po uchwycone z zadziwiającym rozmachem i autentyzmem realia przedwojennego Gdańska oraz jego specyficzny, niepowtarzalny klimat.
Wolne Miasto Gdańsk, ostatnie miesiące przed wybuchem II wojny światowej. W powietrzu wyczuwalna jest już atmosfera zagrożenia, narasta gorączkowy niepokój, który w tym newralgicznym mieście wydaje się być bardziej intensywny niż gdziekolwiek indziej. Mimo to mieszkańcy Gdańska próbują wieść normalne, zwyczajne życie zajmując się swoimi sprawami. Wyjątkowo od tego daleki jest jednak Zygmunt Noskowski, dyrektor Komisariatu Rządu RP, który ma na podorędziu sprawę spędzającą mu sen z powiek. Otóż pewien tajemniczy mężczyzna ukrywający się pod nazwiskiem Georg Rook składa polskiemu rządowi ofertę przejęcia pewnego bezcennego depozytu. Sprawę należy zachować w tajemnicy, gdyż ustalenie prawa własności skarbu należącego niegdyś do księżnej Eufrozyny Ostrogskiej nie jest rzeczą łatwą i oczywistą, a wręcz przeciwnie: delikatną i zawiłą. Dlatego też przekazanie depozytu powinno odbyć się w ścisłym sekrecie, przy udziale jak najmniejszej liczby osób oraz oczywiście za odpowiednim wynagrodzeniem.
Historia zaczyna się komplikować, kiedy w intrygę angażują się - świadomie lub też nie - kolejne osoby oraz okazuje się, że polski rząd nie jest jedynym pretendentem do przejęcia depozytu. Sprawa zatacza coraz szersze kręgi, coraz więcej osób funkcjonuje na jej obrzeżach - jak choćby współpracownicy Noskowskiego: jowialny major Szalewski i przystojny referent Ossowski, a poniekąd także naiwna pracownica komisariatu, panna Stasia. W aferę wplątany zostaje również handlarz dziełami sztuki Jaan van Clijs, jego żona Wilhelmina, niejaki Albert Ruthe kręcący się koło panny Stasi w nie całkiem uczciwych zamiarach oraz tajemnicza Maria Walter skrywająca swoją prawdziwą tożsamość aż do ostatniej strony, kiedy wszystko nagle staje się jasne.
"Gdański depozyt" to niesamowity kryminał gwarantujący naprawdę niesamowite wrażenia. Wymaga od czytelnika wielkiego skupienia i nieustannej koncentracji uwagi, gdyż w przeciwnym razie grozi nam sromotne pogubienie się w gąszczu intrygi. Wielkim atutem powieści jest misternie skonstruowana fabuła, w której konieczne jest uważne śledzenie rozwoju akcji, każdego kroku bohaterów i sekwencji wydarzeń; tu każdy drobiazg ma znaczenie, a nagłe zmiany perspektywy i zawrotne tempo akcji z łatwością mogą zmylić czytelnika prowokując jednocześnie do niezłej umysłowej gimnastyki. Nadzwyczaj oryginalna zagadka, której istotą jest nie czynnik ludzki, czyli kto, gdzie, kiedy, lecz sam depozyt - jego zawiła historia, zawartość, prawo własności. Zwłaszcza ten ostatni element nabiera szczególnego znaczenia w kontekście statusu Wolnego Miasta Gdańska w przededniu wojny.
Na uwagę zasługują także realia obyczajowe przedwojennego Gdańska, przedstawione bardzo sugestywnie, z wielką dbałością o szczegóły i niezwykłym autentyzmem. Autor z doskonałym wyczuciem uchwycił rozwarstwienie społeczne i narodowościowe miasta podkreślając je charakterystycznym językiem oddającym ducha tak czasów, jak i miejsca akcji. Dzięki temu niesamowity klimat Gdańska stał się jeszcze bardziej wyczuwalny.
Kolejnym plusem powieści są jej bohaterowie. Ich wielkie nagromadzenie mogłoby się skończyć pobieżnym potraktowaniem postaci, tymczasem każda z nich jest doskonale nakreślona, wyrazista i charakterystyczna. Moim faworytem pozostaje piłsudczyk major Szalewski, którego sposób bycia i wysławiania się jest może nieco zbyt karykaturalny, ale zarazem idealnie oddaje specyfikę wojskowego ducha II RP czyniąc majora prawdziwą ozdobą powieści.
"Gdański depozyt" to istna kryminalna perełka i prawdziwe intelektualne wyzwanie dla czytelnika. To nie lada gratka dla każdego miłośnika kryminałów - intrygująca i ujmująca niepowtarzalnym klimatem przedwojennego Gdańska, okraszona mgiełką nostalgii powieść.
Gorąco polecam.
Utwór | Od |
| 1. Inne historie | gaba |
Utwór | Od |
| 1. W bezkresie niedoli | ladyfree |
| 2. było, jest i będzie | ametka |
| 3. O Tobie | ametka |
| 4. Świat wokół nas | karolp |
| 5. Kolekcjonerka (opko) | will |
| 6. alchemik | adolfszulc |
| 7. taka zmiana | adolfszulc |
| 8. T...r | kid_ |
| 9. przyjemność | izasmolarek |
| 10. impresja | izasmolarek |
Utwór | Od |
| 1. Sprzymierzeniec | blackrose |
| 2. Podaruję Ci | litwin |
| 3. test gif | amigo |
| 4. Primavera_AW | annapolis |
| 5. Melancholia_AW | annapolis |
| 6. +++ | soida |
| 7. *** | soida |
| 8. Góry | amigo |
| 9. Guitar | amigo |
| 10. ocean | amigo |
Recenzja | Od |
| 1. Zielona granica | irka |
| 2. Tajemnice Joan | wanilia |
| 3. Twój Vincent | redakcja |
| 4. "Syn Królowej Śniegu": Nietzscheańska tragedia w świecie baśni | blackrose |
| 5. Miasto 44 | annatus |
| 6. "Żywioł. Deepwater Horizon" | annatus |
| 7. O matko! Umrę... | lu |
| 8. Subtelność | lu |
| 9. Mustang | lu |
| 10. Pokój | martaoniszk |