XXI wiek to czas wyraźnego kryzysu prozy w ogóle. W ostatnich latach narodził się jednak fenomen, który choć dotąd nienazwany, mógłby nosić miano „diarystycznego boomu”. Po raz pierwszy gatunki autobiograficzne tak wyraźnie zaznaczyły swoją obecność na rynku wydawniczym, stając się jednocześnie obiektem adoracji znacznej części publiczności. Na czoło wysunęły się dzienniki, którym Philippe Lejeune – wieloletni wykładowca literatury francuskiej na Université Paris-Nord, współzałożyciel Stowarzyszenia na rzecz Autobiografii i Dziedzictwa Autobiograficznego – poświęcił liczne prace, będące efektem piętnastoletnich studiów.Badania początkowo dotyczyły dzieł literackich, ale w ostatnim czasie skupiły się na zapisach powszednich zwyczajnych ludzi.
Książka „Drogi zeszycie…”, „drogi ekranie…” O dziennikach osobistych jest antologią tekstów Lejeune’a, która ukazała się w polskim tłumaczeniu w 2010. Jego spojrzenie na dziennik odbiega od stanowiska autorów najważniejszych prac poświęconych temu gatunkowi. Michèle Leleu, Alain Girard czy Béatrice Didier rozpatrują dziennik w kategoriach gatunku literackiego, zajmują się wyłącznie dziełami wybitnych postaci życia kulturalnego. Tymczasem Lejeune ogniskuje swoje zainteresowania wokół dzienników zwykłych ludzi. Już sama praktyka pisania wydała się badaczowi na tyle interesująca i ważna, by uczynić z niej kamień węgielny nowej teorii.
Konsekwencją takiego podejścia stało się rozciągnięcie badań na materialną postać dziennika. Jak zaznacza sam autor, jest rzeczą niezwykle wartościową określić, czy oryginał powstawał na luźnych kartkach czy w zeszytach, a może w formie zapisu komputerowego? Przykładowo Henri-Frédéric Amiel, autor pasjonującego dziennika intymnego, pochodzącego z XIX wieku, rozpoczął zapiski w maleńkim zeszycie, z którego jednak szybko zrezygnował. Rok później nastąpił prawdziwy początek diariusza, który autor prowadził na własnoręcznie przycinanych i zszywanych kartkach. Czy to coś znaczy? Pozwala lepiej zrozumieć kod dziennika? Wedle Lejeune’a tak, choć ten i wiele innych poglądów wzbudza kontrowersje wśród badaczy.
Choć książka jest zbiorem naukowych tekstów skupionych wokół Lejeune’owskiej teorii, mającym na celu zaznajomienie polskiego czytelnika z tematem, za sprawą bardzo personalnego stosunku autora czyta się ją z niezwykłą przyjemnością. Ponadto Lejeune niezwykle jasno wykłada swoje koncepcje i chętnie odwołuje się do osobistych doświadczeń. Sam bowiem od lat prowadzi dziennik, do którego nawiązuje w swojej pracy. Czytelnicy jego najnowszej antologii mogą „wysłuchać” historii autora, który opowiada, jak zaczął prowadzić diariusz i jakimi względami obdarowywał siebie w nim.
„Drogi zeszycie…”, „drogi ekranie…” O dziennikach osobistych to pozycja skierowana nie tylko do badaczy tekstów autobiograficznych, ale wszystkich tych, którzy dzienniki czytać lubią i być może prowadzą własne zapiski. Jest ciekawą alternatywą dla tradycyjnych badań, ponieważ odsuwa niejako w cień tradycję literacką, rozszerzając spojrzenie na dzienniki prowadzone przez zwykłych ludzi, przez ciebie i mnie.
Dorota Walczak
ISBN: 978-83-235-0717-8
data i miejsce wydania: Warszawa 2010
wymiary: 140x205 mm
oprawa: Miękka
liczba stron: 354
wydawnictwo: WUW, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego
gatunek: Literaturoznawstwo , Pamiętniki, dzienniki, wspomnienia
Utwór | Od |
| 1. Inne historie | gaba |
Utwór | Od |
| 1. W bezkresie niedoli | ladyfree |
| 2. było, jest i będzie | ametka |
| 3. O Tobie | ametka |
| 4. Świat wokół nas | karolp |
| 5. Kolekcjonerka (opko) | will |
| 6. alchemik | adolfszulc |
| 7. taka zmiana | adolfszulc |
| 8. T...r | kid_ |
| 9. przyjemność | izasmolarek |
| 10. impresja | izasmolarek |
Utwór | Od |
| 1. Sprzymierzeniec | blackrose |
| 2. Podaruję Ci | litwin |
| 3. test gif | amigo |
| 4. Primavera_AW | annapolis |
| 5. Melancholia_AW | annapolis |
| 6. +++ | soida |
| 7. *** | soida |
| 8. Góry | amigo |
| 9. Guitar | amigo |
| 10. ocean | amigo |
Recenzja | Od |
| 1. Zielona granica | irka |
| 2. Tajemnice Joan | wanilia |
| 3. Twój Vincent | redakcja |
| 4. "Syn Królowej Śniegu": Nietzscheańska tragedia w świecie baśni | blackrose |
| 5. Miasto 44 | annatus |
| 6. "Żywioł. Deepwater Horizon" | annatus |
| 7. O matko! Umrę... | lu |
| 8. Subtelność | lu |
| 9. Mustang | lu |
| 10. Pokój | martaoniszk |