"Pszczoła bezżądła: lekki, ulotny, niemal owocowy. Niczym iskierka spalająca pojedynczy włosek na skórze twojej ręki"
Większość ludzi nosi w sobie głęboko zakorzenioną - by nie rzec: atawistyczną - niechęć do wszelkiego rodzaju insektów. W zależności od stopnia nasilenia może ona przybrać kształt pełnej rezygnacji tolerancji wynikającej z faktu, że owady są częścią natury i jako takie powinniśmy je przyjmować z dobrodziejstwem inwentarza. Nasza awersja przybiera czasem formę ostrożnej ciekawości bądź podszytej lękiem niezdrowej fascynacji, lecz jej najbardziej skrajnym stanem jest entomofobia wywołująca reakcje histeryczne i ataki paniki. Nie ukrywam, że najbliżej mi do do tej ostatniej.
Raczej nikt nie pozostaje obojętny na obecność "dowolnej liczby niewielkich biegających, wijących się lub pełzających stworzeń", zwanych dalej przez autorkę po prostu "robalami". I nic w tym dziwnego, skoro na każdego mieszkańca ziemi przypada po dwieście milionów takich osobników; być może źródłem naszego irracjonalnego lęku jest świadomość przytłaczającej przewagi liczebnej robali, których obecność bynajmniej nie jest nieszkodliwa, a ich sąsiedztwo niekłopotliwe.
"Mrówka akacjowa: rzadki rodzaj przeszywającego bólu. Jakby ktoś wstrzelił ci w policzek zszywkę do papieru."
I choć autorka oczywiście zdaje sobie sprawę, że wśród nich są gatunki pożyteczne (zapylające kwiaty, rozkładające martwą materię organiczną, przydatne w medycynie, itd.), postanowiła w swojej pracy skupić się wyłącznie na ciemnej stronie insektów. Nie rości sobie przy tym pretensji do określania swej publikacji mianem naukowego kompendium entomologicznego - w tym celu odsyła do bogatej, choć w większości angielskojęzycznej bibliografii - "Zbrodnie robali" to raczej zbiór ciekawostek i anegdot, mrożących krew w żyłach i burzących posiłek w żołądku historii o zwyczajach i stylu życia insektów, które niszczą, przerażają, sprawiają ból i zabijają. Żadne środowisko nie jest wolne od ich uciążliwej obecności; wpełzną w każdy zakamarek i szczelinę, by nas nękać, żerować, mordować. Choć brzmi to jak gadanina neurotyka, wierzcie mi: ta książka udowodni Wam, że tak właśnie jest!
"Pszczoła miodna: jak wtedy, gdy rozżarzona główka zapałki odpryśnie i wyląduje na twojej skórze."
Odważny i wytrwały czytelnik znajdzie tu masę informacji, od których jeży się włos na głowie: o chrząszczach tryskających żrącą substancją chemiczną, wydzielających toksyny skolopendrach, pluskwiakach i czarnych wdowach, parzących gąsiennicach; pchłach piaskowych i czerwiach, które - dosłownie - zajdą nam pod skórę; robalach, które zarażą nas boreliozą (kleszcz), malarią (komar widliszek), dżumą (pchła) czy śpiączką afrykańską (mucha tse-tse) czy też jak tasiemiec lub glista ludzka zaatakują nas od wewnątrz. Przeczytacie o insektach, które nocami podjadają wasz naskórek, podgryzają paznokcie, obdarzają pocałunkiem śmierci (to jest dokładnie tak obrzydliwe, jak podpowiada Wam wyobraźnia), klinują się w uszach, powodują martwicę tkanek, uszkadzają narządy wewnętrzne. Ale to nie wszystko: w książce spotkacie i takie, które niszczą nasze domy (termity), książki (korniki), ubrania (mole) czy uprawy (stonki, mszyce, filoksery, ślimaki).
"Arizońska mrówka: śmiały i uporczywy. Jakby ktoś za pomocą wiertarki próbował usunąć ci wrośnięty paznokieć u nogi."
Gdyby nie "Zbrodnie robali", nigdy nie dowiedzielibyście się, że pchła piaskowa wgryza się pod paznokcie u nóg i składa tam jaja, świerzbowiec ryje pod skórą korytarze, pałeczki dżumy przenosi nie tyle pchła, ile jej wymiociny, pluskwa przemieszcza się nawet przez przewody elektryczne, a walka z karaluchami trwa nieprzerwanie od... 350 milionów lat!
Bylibyście ubożsi o bardzo przydatną wiedzę na temat pryszczela lekarskiego, którego wydzielina zwana kantarydyną wywołuje nie tyle podniecenie seksualne, co... stan zapalny objawiający się bolesną i długotrwałą erekcją. Hmmm... jak zwał, tak zwał...
"Osa klecanka: żrący i palący. Jak wylanie zawartości probówki z kwasem solnym na rankę po przecięciu palca kartką papieru."
To jednak nie wszystko, co przygotowała dla czytelnika nieustraszona Amy Stewart; najbardziej interesujący - i najmniej obrzydliwy (wierzcie mi) jest rozdział zatytułowany "entomologia sądowa". Jak można się domyślić, traktuje on o insektach zamieszkujących i żerujących na ludzkich zwłokach i jest niezwykle przydatny zwłaszcza w kryminalistyce do określania czy też precyzowania czasu zgonu. Autorka wymienia gatunki trudniące się tym niewdzięcznym zajęciem - co ciekawe: w kolejności pojawiania się przy zwłokach (zawsze mnie to fascynowało) zwracając uwagę na to, jak istotne dla nauki jest określenie aktualnego stadium rozwoju larw. Wierzcie mi: temat ten jest istną wisienką na torcie; jeśli dotrwaliście aż dotąd, nic Was już nie ruszy!
"Mrówka z gatunku Paraponera clavata: ból doskonały, czysty, intensywny. Jak chodzenie po rozżarzonych węglach z zardzewiałym trzycalowym gwoździem w pięcie."
"Zbrodnie robali" to wyjątkowo dobra pozycja popularnonaukowa. Cechuje ją rzeczowe i konkretne podejście autorki do tematu, która pisze przystępnie, a zarazem ciekawie i z niewymuszonym humorem, lekkim i gawędziarskim stylem. Jedyny niedosyt, jaki może odczuwać czytelnik, związany jest ze skupieniem się głównie na amerykańskiej entomofaunie z pominięciem przedstawicieli świata europejskich robali. Ale może to i lepiej...
Uwagę czytelnika zwraca wyjątkowo piękne, dopracowane wydanie: twarda oprawa w wyrazistych kolorach, stylizowane stronice, a przede wszystkim cudowne, artystyczne, czarno - białe, lecz wyjątkowo szczegółowe grafiki kojarzące się z dawnymi podręcznikami akademickimi autorstwa Briony Morrow - Cribbs - w dodatku tak sugestywne, że ciarki przechodzą na sam ich widok. Gwarantuję, że po takiej lekturze w zupełnie innym świetle ujrzycie najzwyklejszego - i pozornie niegroźnego - motyla.
Polecam gorąco każdemu zbieraczowi ciekawostek i anegdot, któremu niestraszny świat robali.
Utwór | Od |
| 1. Inne historie | gaba |
Utwór | Od |
| 1. W bezkresie niedoli | ladyfree |
| 2. było, jest i będzie | ametka |
| 3. O Tobie | ametka |
| 4. Świat wokół nas | karolp |
| 5. Kolekcjonerka (opko) | will |
| 6. alchemik | adolfszulc |
| 7. taka zmiana | adolfszulc |
| 8. T...r | kid_ |
| 9. przyjemność | izasmolarek |
| 10. impresja | izasmolarek |
Utwór | Od |
| 1. Sprzymierzeniec | blackrose |
| 2. Podaruję Ci | litwin |
| 3. test gif | amigo |
| 4. Primavera_AW | annapolis |
| 5. Melancholia_AW | annapolis |
| 6. +++ | soida |
| 7. *** | soida |
| 8. Góry | amigo |
| 9. Guitar | amigo |
| 10. ocean | amigo |
Recenzja | Od |
| 1. Zielona granica | irka |
| 2. Tajemnice Joan | wanilia |
| 3. Twój Vincent | redakcja |
| 4. "Syn Królowej Śniegu": Nietzscheańska tragedia w świecie baśni | blackrose |
| 5. Miasto 44 | annatus |
| 6. "Żywioł. Deepwater Horizon" | annatus |
| 7. O matko! Umrę... | lu |
| 8. Subtelność | lu |
| 9. Mustang | lu |
| 10. Pokój | martaoniszk |