„Zmiany” Mo Yana to powieść autobiograficzna, ale wybór tej lektury nie oznacza męki przetrawiania informacji, którym sens nadaje tylko fakt, że jakoś powiązane są z szacownym noblistą… coś w stylu: „pod tą gruszką siusiał Kościuszko, a pod tą drugą Kołłątaj Hugo”. „Zmiany” to znakomicie skonstruowane dzieło, w którym dostrzeżemy wpływ arcydzieł europejskiej nowelistyki, a także – dlaczegóż by nie – rosyjskiego skazu.
Gdzie i jak Mo Yan czerpie z dorobku sztuki narracyjnej chińskiej, tego, oczywiście niżej podpisany recenzent nie stwierdzi, ale rozczuliło go nadanie roli sokoła (tym, którzy wagarowali w liceum, polecam znalezienie w Wikipedii podstawowych informacji o Dekameronie Boccaccia) rosyjskiemu terenowemu autu gaz 51. Ten weteran wojny w Korei, pozostałość po wsparciu radzieckich towarzyszy, budzi, oczywiście, niezwykłe emocje u żołnierzy i wiejskich dzieciaków… choć często zetknięcie się z nim nie służy wiejskiemu drobiowi.
Autko przewija się w całej opowieści niemal jak żywa istota, magiczny przedmiot. Po pewnym czasie jest też ofiarą złożoną rodzinie ukochanej kobiety… jak w pierwowzorze Boccaccia. „Zmiany” to jednak historia przede wszystkim o ludziach. Głównymi bohaterami jest trójka znajomych ze szkoły… chciałem napisać: „przyjaciół”, ale relacje między nimi przeżywane są w sposób swoisty, więzy zacieśniają się wraz z upływem lat, ich moc nieuświadomiona w dzieciństwie sprawia, że losy uczniów jednej klasy splatają się w dorosłym życiu, gdy wszyscy osiągnęli spełnienie, nawet sukces.
„Zmiany” rzucają ciekawe światło na współczesną kulturę chińską, w której indywidualizm staje się silniejszy od tendencji kolektywnych… Oczywiście, młody Xiao Mo, szkolna piękność Lu Wenli oraz mający później łeb do interesów He Zhiwu… podporządkowani są autorytetom, czują respekt dla członków partii, szacunek dla wojska, troszczą się o rodziców, ale dążą wyraźnie do wybicia się, zdobycia uznania, pieniędzy, sławy… naturalnie, nie wszyscy jednakowo…
Pierwszoosobowa narracja, w której skrzy się humor i autoironia, czaruje czytelnika mądrym przemilczeniem. Los jest łaskawy dla młodych bohaterów, ponieważ nad szkołą czuwa jego ekscelencja, przypadek: komuna wiejska nie żałowała środków pieniężnych na wyposażenie placówki, do której uczęszczały dzieci jej pracowników, a ubożuchne intelektualnie grono pedagogiczne wspierane było przez zesłanych do przymusowej pracy na wieś utalentowanych wrogów rewolucji. Mo Yan każe czytelnikowi samemu dojść do wniosku, dlaczego niebezpiecznych prawicowców przysyłano na lekcje w charakterze mentorów. Jak widać… rewolucja rewolucją… a życie i zdrowy pragmatyzm – życiem i zdrowym pragmatyzmem.
Mo Yan opisuje Chiny od końca lat sześćdziesiątych do 2008 roku. To czas, właśnie, ogromnych zmian tak w mechanizmach działania państwa, życiu społeczeństwa, jak i w mentalności jednostek. Przemijające dziesięciolecia odbijają się jednak w świadomości bohaterów, którzy wykorzystali swoją szansę, o tym zapomnieć nie można… Nawet przywiązana do rodzinnej wioski ,Lu Wenli, posłuszna rodzicom, podporządkowana mężczyznom robi wszystko, by jej córka została młodą gwiazdą tradycyjnej chińskiej opery.
„Zmiany” to około stu stron dobrej prozy, której głównym bohaterem jest wywodzący się z prowincji przyszły pisarz. Jak zawsze, klucza do oddzielenia w tego typu literaturze zmyślenia od prawdy nikt nie ma… choć prawie każdy chętnie by z niego zrobił użytek.
Tomasz Filipowicz, Sztuka Słowa
www.sztuka-slowa.pl
Utwór | Od |
| 1. Inne historie | gaba |
Utwór | Od |
| 1. W bezkresie niedoli | ladyfree |
| 2. było, jest i będzie | ametka |
| 3. O Tobie | ametka |
| 4. Świat wokół nas | karolp |
| 5. Kolekcjonerka (opko) | will |
| 6. alchemik | adolfszulc |
| 7. taka zmiana | adolfszulc |
| 8. T...r | kid_ |
| 9. przyjemność | izasmolarek |
| 10. impresja | izasmolarek |
Utwór | Od |
| 1. Sprzymierzeniec | blackrose |
| 2. Podaruję Ci | litwin |
| 3. test gif | amigo |
| 4. Primavera_AW | annapolis |
| 5. Melancholia_AW | annapolis |
| 6. +++ | soida |
| 7. *** | soida |
| 8. Góry | amigo |
| 9. Guitar | amigo |
| 10. ocean | amigo |
Recenzja | Od |
| 1. Zielona granica | irka |
| 2. Tajemnice Joan | wanilia |
| 3. Twój Vincent | redakcja |
| 4. "Syn Królowej Śniegu": Nietzscheańska tragedia w świecie baśni | blackrose |
| 5. Miasto 44 | annatus |
| 6. "Żywioł. Deepwater Horizon" | annatus |
| 7. O matko! Umrę... | lu |
| 8. Subtelność | lu |
| 9. Mustang | lu |
| 10. Pokój | martaoniszk |