„Nie-miejsca” – przestrzenie wyparte z pamięci, zepchnięte do otchłani podświadomości; bez nazwy, historii; nieoswojone, niczyje. Według francuskiego etnologa i antropologa kulturowego Marca Auge są wyznacznikami współczesności. Koncepcja ta stała się podstawą do stworzenia esejów zebranych w książce „Inne przestrzenie, inne miejsca. Mapy i terytoria” pod redakcją Dariusza Czaja.
Modernistyczne dziwolągi budowlane w byłej Jugosławii,; opuszczony i wywołujący ciarki na plecach teren Czarnobyla, widmo Wenecji, zakopiańskie Krupówki i żydowskie cmentarze – to tylko niektóre z miejsc upamiętnione przez autorów wydawnictwa. Przestrzenie opisane w książce są na wskroś różne. Są to znane miasta (Berlin, Stambuł, Kraków, Lublin), a także miejsca, do których dotrzeć jest już trudniej - opuszczone przez właścicieli domy-rudery czy niewidoczne na co dzień, sprofanowane macewy. Miejsca opisywane są z różnych perspektyw – niektóre eseje mają bardzo osobisty charakter, inne przypominają bardziej naukową analizę. Teksty, których wspólnym mianownikiem jest pojęcie „nie-miejsca”, podzielone są na cztery bloki tematyczne: Topografie podróżne – autorzy piszą tu m.in. o Tatrach czy szlaku Don Kichota w Hiszpanii; Miasta i okolice – uwaga została poświęcona Wenecji, Lublinowi, ale także działkom i przedmieściom; Ruiny, rany pustki – mowa jest o m.in. pożarach w Stambule, strefie oddziaływania katastrofy w Czarnobylu; Ślady (nie)obecnoći – w tej części analizie poddane zostało m.in. Muzeum Żydowskie w Berlinie, historia rodzinna naznaczona tragedią wojny.
Książką „Inne przestrzenie, inne miejsca. Mapy i terytoria” Wydawnictwo Czarne rozpoczyna nową serię „Tropiki”. Seria skoncentrowana ma być przede wszystkim na różnych odsłonach antropologii kulturowej, rozumianej jednak nie w sposób akademicki, a luźniejszy – niepoddający się kategoryzacji. Tematy mają być rozpatrywane interdyscyplinarnie, antropologia ma być łączona z różnymi dziedzinami nauki. Wydawnictwo pod redakcją Dariusza Czaja idealnie wpisuje się w tę koncepcję. Eseje zebrane w książce są niebanalne, przedstawiają świeże spojrzenie na pozornie oczywiste sprawy. Różnorodni autorzy – antropolodzy kultury, ale też fotografowie, filmoznawcy, graficy – prezentują odmienne, czasem zaskakujące przemyślenia. Wcielają się w rolę interpretatorów miejsc, przestrzenie opisując przesiawszy je uprzednio przez sito własnych doświadczeń.
Ta wielość wątków i autorów ma jednak swoje minusy. Największym z nich jest niejednolita jakość zebranych w książce esejów. Większość z nich jest, co prawda, na wysokim poziomie (na specjalną pochwałę zasługuje chociażby „Wenecja jako widmo” Dariusza Czaja czy „Zapełnianie pustki. Muzeum i paradoks upamiętniania” Aleksandry Janus), w wielu czuć powiew świeżości mało opisywanych dotąd miejsc, bądź niebanalnego spojrzenia na oczywiste (na przykład opisujące dziwolągi współczesnej architektury „Widmowe domy i podróże donikąd” Tomasza Szerszenia czy niezwykle ciekawe „Działki, obrzeża krajobrazu” Magdaleny Zych), jednak niektóre z nich rozczarowują nieuzasadnioną zbyt osobistą narracją – „Przerwy w pamięci. Historia rodzinna”, bądź merytorycznymi błędami – jak „Śmierć przedmieścia” Agnieszki Wolny-Hamakało. Te drobne potknięcia są jednak niczym w obliczu prawdziwych perełek, jakie można znaleźć w książce.
Nowa seria Wydawnictwa Czarne, dzięki „Innym przestrzeniom, innym miejscom. Mapy i terytoria” zapowiada się bardzo obiecująco. To doskonała pozycja dla ciekawych świata, którzy chcą spojrzeć na otaczające ich zjawiska z zupełnie nowej perspektywy.
Edyta Werpachowska
Utwór | Od |
| 1. Inne historie | gaba |
Utwór | Od |
| 1. W bezkresie niedoli | ladyfree |
| 2. było, jest i będzie | ametka |
| 3. O Tobie | ametka |
| 4. Świat wokół nas | karolp |
| 5. Kolekcjonerka (opko) | will |
| 6. alchemik | adolfszulc |
| 7. taka zmiana | adolfszulc |
| 8. T...r | kid_ |
| 9. przyjemność | izasmolarek |
| 10. impresja | izasmolarek |
Utwór | Od |
| 1. Sprzymierzeniec | blackrose |
| 2. Podaruję Ci | litwin |
| 3. test gif | amigo |
| 4. Primavera_AW | annapolis |
| 5. Melancholia_AW | annapolis |
| 6. +++ | soida |
| 7. *** | soida |
| 8. Góry | amigo |
| 9. Guitar | amigo |
| 10. ocean | amigo |
Recenzja | Od |
| 1. Zielona granica | irka |
| 2. Tajemnice Joan | wanilia |
| 3. Twój Vincent | redakcja |
| 4. "Syn Królowej Śniegu": Nietzscheańska tragedia w świecie baśni | blackrose |
| 5. Miasto 44 | annatus |
| 6. "Żywioł. Deepwater Horizon" | annatus |
| 7. O matko! Umrę... | lu |
| 8. Subtelność | lu |
| 9. Mustang | lu |
| 10. Pokój | martaoniszk |