„Obrazy z życia na Wschodzie 1879 – 1893” Anny Neumanowej to kolejna publikacja z serii „Odkrywanie Świata” Wydawnictwa PWN.
Zachęcony pierwszym kontaktem z serią, po kolejnych książkach spodziewałem się czegoś co najmniej dobrego. Muszę przyznać, że się nie zawiodłem.
Kim jest autorka? Pewnie nieliczni słyszeli w ogóle to nazwisko, a była to osoba dość szczególna. Anna Neumanowa (z domu Szawłowska) urodziła się w roku 1854 w rodzinnym majątku na Pokuciu, pod wpływem napotykanych we Lwowie literatów sięga po pióro i zaczyna pisać wiersze. Po poślubieniu austriackiego dyplomaty Teodora Neumana jej życie wkracza na całkiem nowe tory. Na początku mieszka w Warszawie, jednak już w roku 1879 wyjeżdża, by kolejne czternaście lat spędzić jako pani konsulowa, najpierw w Bułgarii, potem Rumunii, Egipcie i Grecji. Tych to lat dotyczy omawiana książka. W roku Anna Neumanowa 1893 wraca do kraju, osiada we Lwowie. Dużo pisze i angażuje się w działalność społeczną. Umiera w roku 1918 w Wiedniu.
W tamtych czasach kobiety podróżujące należały do rzadkości (choć już nie tak wielkiej). To raczej mężczyźni kierowani ciekawością świata ruszali w nieznane. Ową ciekawość świata nasza Autorka posiadała aż w nadmiarze, w połączeniu z bystrym okiem obserwatora-kobiety, wrażliwością poetki na otaczające ją obrazy i ogromną wiedzą na temat historii, autorka była w stanie napisać dzieło znakomite. Porażające swą świeżością do dziś, pomimo że język trąci nieco myszką. Pani Neumanowa w każdy opis tego co widziała, bądź tego o czym słyszała, wplatała nawiązanie do dziejów dawniejszych, ukazujące wszystko z szerszej perspektywy historycznej.
Specjalnością autorki był Egipt, w którym spędziła osiem lat i to opis tego miejsca zajmuje zasadniczą część książki. Pisarka była rozmiłowana w krajobrazie i historii kraju faraonów. Chociaż zauważała jak miasta Wschodu zmieniają się na wzór cywilizacji zachodnich, to w każdym z miast szukała spuścizny dawnych wieków. Udawało jej się odnaleźć szczątki dawnej Aleksandrii i najstarsze meczety Kairu, które skrzętnie opisuje. Obracając się w wysokich sferach miała okazję poznać wielu wybitnych podróżników, geografów, archeologów związanych z Afryką. Poznała m.in. Henry’ego Stanley’a – słynnego podróżnika, czy Gastona Maspero – szefa Muzeum Egipskiego w Kairze. Przyglądała się jak Muzeum się rozrastało:
„Codziennie wychodziłam patrzeć, jak przez ulice i aleje [...] wędrowały Sfinksy, Thutmesy i Ramzesy do nowej, wspaniałej rezydencyi.”
Autorka opisuje także swoje spotkanie w Henrykiem Sienkiewiczem, którego znała jeszcze z Polski. Jak wiemy była ona główną informatorką noblisty na temat powstania Mahdiego, które Sienkiewicz utrwalił potem w swoim dziele W pustyni i w puszczy.
Poszczególne rozdziały książki dotyczą różnych spraw. Jest rozdział o Nilu, jego historii, biegu i źródłach. Jest rozdział o Sudanie. Jest rozdział o roli kobiet na Wschodzie i o życiu w haremie. Jest bardzo dużo o dziełach sztuki, o piramidach i starożytnych miastach, których ruiny autorka stara się odwiedzać. Są wreszcie opisy codziennego życia, rytuałów, religii, legend. Pani Neumanowa nie rozpływa się przy tym w bezrefleksyjnych zachwytach. O każdym narodzie ma swoje zdanie, które chętnie wyraża. Niezbyt przychylnie wypowiada się o Anglikach, o Arabach pisze, że są leniwi, zaś Grecy mają być za to pracowici, chociaż o nich też nie ma najlepszego zdania. Dziwi ją na przykład grecka demokracja, w której każdy, kto skończył 24 lata, może głosować, jej zdaniem taki system nigdy nie doprowadzi do trwałego i zrównoważonego rozwoju tego biednego kraju. Ważne są te komentarze autorki, które pozwalają nam poznać mentalność ówczesnych ludzi, i jednocześnie ożywiają, momentami monotonne, opisy.
Książka jest podzielona na dwie części. Pierwsza dotyczy Egiptu (pierwszy rozdział jest o podróży po Dunaju i o Rumunii), druga jest poświęcona Grecji. Do tego jest kilka słów od Olgierda Budrewicza, który dzieło firmuje swoim nazwiskiem i wstęp od redakcji, gdzie mamy krótki życiorys autorki, oraz niezbędne wprowadzenie w kontekst opisywanych czasów. Zawarto w tym wydaniu także słowo wstępne Anny Neumanowej do wydania z 1899 roku. Oprócz tego książka zawiera mapkę, przedstawiającą wschodnią część basenu Morza Śródziemnego.
Pisząc kilka słów o wydaniu, należy je jednoznacznie pochwalić. Tak jak w przypadku poprzednio recenzowanej pozycji z tej serii, trzeba na piątkę ocenić opracowanie tekstu. Dodano niezbędne przypisy, ponadto zachowano oryginalne pochodzące od autorki, bez zmian pozostawiono także język, co wcale nie przeszkadza w czytaniu, a pomaga poczuć atmosferę tamtych czasów. Oprawa jest twarda, zaś kartki są szyte. Tekst opatrzony jest oryginalnym zdjęciami autorki. Książka zapewnia znakomite wrażenie estetyczne.
Czyta się ją bardzo dobrze. Jest to dzieło bardzo wartościowe, po które może sięgnąć w zasadzie każdy, kto lubi dobrą lekturę. Poza tym jego wartość jako źródła historycznego jest znacząca.
Warto przeczytać kolejne pozycje w serii „Odkrywanie Świata”, które mają ukazać się już niebawem. Jeżeli okażą się takie jak „Obrazy z życia na Wschodzie 1879-1893”, będą godne wydania na nie każdej złotówki.
Tytuł: Obrazy z życia na Wschodzie 1879-1893
Autor: Anna Neumanowa
Wydawca: Wydawnictwo Naukowe PWN
Data wydania: 2010
ISBN: 978-83-01-16493-5
Liczba stron: 286
Cena: ok. 43 zł
Łukasz Kuć
Za zgodą Historia.org.pl
„Ileż osób chciałoby dzisiaj odbyć wyprawę dawnym szlakiem z panią Neumanową! Wyprawę prawdziwą, pozwalającą poznawać świat, nie szczędząc czasu, otwierając wiele drzwi. A Anna Neumanowa jako kobieta mogła zajrzeć za wiele drzwi, przekraczać progi innym zakazane.
Autorka miała talent obserwacji, a nawet podglądania życia. Urzeka jej zdolność dostrzegania szczegółów i kolorów świata, ale też spora dawka krytycyzmu, przed którym się nie wzbrania, gdy oko dostrzega taką potrzebę. W jej obserwacjach dominuje tematyka obyczajów, tak na Wschodzie ważna.”
Olgierd Budrewicz
Utwór | Od |
| 1. Inne historie | gaba |
Utwór | Od |
| 1. W bezkresie niedoli | ladyfree |
| 2. było, jest i będzie | ametka |
| 3. O Tobie | ametka |
| 4. Świat wokół nas | karolp |
| 5. Kolekcjonerka (opko) | will |
| 6. alchemik | adolfszulc |
| 7. taka zmiana | adolfszulc |
| 8. T...r | kid_ |
| 9. przyjemność | izasmolarek |
| 10. impresja | izasmolarek |
Utwór | Od |
| 1. Sprzymierzeniec | blackrose |
| 2. Podaruję Ci | litwin |
| 3. test gif | amigo |
| 4. Primavera_AW | annapolis |
| 5. Melancholia_AW | annapolis |
| 6. +++ | soida |
| 7. *** | soida |
| 8. Góry | amigo |
| 9. Guitar | amigo |
| 10. ocean | amigo |
Recenzja | Od |
| 1. Zielona granica | irka |
| 2. Tajemnice Joan | wanilia |
| 3. Twój Vincent | redakcja |
| 4. "Syn Królowej Śniegu": Nietzscheańska tragedia w świecie baśni | blackrose |
| 5. Miasto 44 | annatus |
| 6. "Żywioł. Deepwater Horizon" | annatus |
| 7. O matko! Umrę... | lu |
| 8. Subtelność | lu |
| 9. Mustang | lu |
| 10. Pokój | martaoniszk |