Księżna o poecie
„Gdy Rilke skończył czytać sonety, spojrzał na mnie w milczeniu. Nie potrafiłam dobyć z siebie głosu. Dostrzegłszy moje głębokie wzruszenie, zgiął kolano, by ucałować moje dłonie. Bez słowa pocałowałam jego skroń, jak matka całuje swego syna, wspaniałego syna…” - w taki sposób księżna Marie von Thurn und Taxis-Hohenlohe opisuje recytację Rilkego „Sonetów do Orfeusza”. Czytelnika uderza niezwykle intymny ton tej relacji. Ton, przez który zadajemy sobie pytanie, co naprawdę łączyło tych dwoje niepospolitych ludzi.
„Wspomnienie o Rainerze Marii Rilkem” jest książką bardzo osobistą. Księżna – powiernica i mentorka poety - wspomina w niej wspaniałego artystę i swojego najlepszego przyjaciela. Opowiada o Rilkem z matczyną czułością. Kreśli portret człowieka nieprzeciętnego, natchnionego, pełnego pasji twórczej i poetyckiego niepokoju. Dyskretnie, ale znacząco wspomina o towarzyszącym poecie przez całe życie niepokoju, złym stanie nerwów, melancholijnym usposobieniu.
Czytelnik bez trudu dostrzega, że księżna nie mówi wszystkiego. Starannie omija tematy, które choć w najmniejszym stopniu mogłyby zaszkodzić wizerunkowi poety. W konsekwencji brakuje rzeczy najciekawszych, jak na przykład opisu relacji uczuciowych poety z kobietami, przebiegu jego choroby, kłopotów finansowych. Wynika to najprawdopodobniej z arystokratycznego przekonania, że o niektórych rzeczach pisać po prostu nie wypada. Księżna wyraźnie pragnęła również przekazać potomnym jak najszlachetniejszy wizerunek niemieckiego poety. Do tego dochodzi nieskrywana fascynacja autorki postacią Rilkego.
Księżna była od poety o około dwadzieścia lat starsza. Była ponadto osobą niezwykle wykształconą. Doskonale znała język niemiecki, francuski i włoski. Umiała na pamięć niemal całą „Boską komedię” Dantego. Podróżowała po Europie. Przełożyła część wierszy poety na włoski. Znała się na sztuce. Miała aspiracje artystyczne, pisała wiersze i powieści. Gościła u siebie ludzi takich jak Gabriele d’ Annunzio, Eleonora Duse, Rudolf Kassner czy Anne de Noailles.
Pomimo talentu i otaczania się ludźmi sztuki nigdy nie została artystką. Stąd też mogła się zrodzić jej ślepa wręcz fascynacja poetą. Autorka Wspomnienia patrzy na Rilkego jak na zranionego, nieprzystosowanego do życia ptaka. Przytacza fragment jego listu: „Zapytuję siebie, czy Bóg kiedykolwiek dopuszcza, by serce jakiegoś ptaka tak bardzo mu ciążyło, iżby nie był w stanie wzbić się do lotu? Wątpliwe, albo też należałoby wówczas sądzić, że stworzenie to, trzepoczące skrzydłami, a potem leżące jak przygwożdżone, wcale nie było ptakiem”. Księżna stylizuje Rilkego na osobowość romantyczną, niezwykle szlachetną i cierpiącą (przede wszystkim z powodu trudności w skończeniu „Elegii duinejskich”), poszukującą zrozumienia i miłości. Pomija albo zdaje się nic nie wiedzieć o kapryśności poety, jego uciążliwej dla otoczenia drażliwości i niezrównoważeniu nerwowym.
„Wspomnienie” powstało na podstawie dziennikowych zapisków księżnej. W Niemczech zostały wydane już w latach trzydziestych, w Polsce dopiero teraz. Najlepiej charakteryzują tę książkę słowa Dariusza Guzika: „Dzieje ich przyjaźni, trwającej nieprzerwanie przez lat z górą siedemnaście, to historia wspaniałego i zadziwiającego związku dwojga artystów, potrafiących docenić najbardziej niezwykłe wzloty i uniesienia poetyckiej myśli, związku artysty i jego protektorki, roztaczającej nad poetą opiekę arystokratycznego mecenatu, wreszcie związku dwojga ludzi, będących dla siebie źródłem oparcia i pociechy”. Ten swoisty panegiryk nie przybliża czytelnikowi sylwetki niemieckiego poety. Sprawia jednak, że pragniemy dowiedzieć się na jego temat czegoś więcej.
Perspektywa zachwyconej Rilkem arystokratki wzrusza. Książka ta zachwyci przede wszystkim miłośników biografii, nowinek artystycznych bądź osoby lubiące czytać o życiu wyższych sfer. Jest to ponadto lektura obowiązkowa dla każdego sympatyka twórczości Rilkego. Niezmiernie żałuję, że pozycje tak wartościowe trafiają na polski rynek z takim opóźnieniem.
Marta Ławrynkowicz
Marie von Thurn und Taxis-Hohenlohe, „Wspomnienie o Rainerze Marii Rilkem”
Wydawnictwo Sic!
Przełożył Dariusz Guzik
Utwór | Od |
| 1. Inne historie | gaba |
Utwór | Od |
| 1. W bezkresie niedoli | ladyfree |
| 2. było, jest i będzie | ametka |
| 3. O Tobie | ametka |
| 4. Świat wokół nas | karolp |
| 5. Kolekcjonerka (opko) | will |
| 6. alchemik | adolfszulc |
| 7. taka zmiana | adolfszulc |
| 8. T...r | kid_ |
| 9. przyjemność | izasmolarek |
| 10. impresja | izasmolarek |
Utwór | Od |
| 1. Sprzymierzeniec | blackrose |
| 2. Podaruję Ci | litwin |
| 3. test gif | amigo |
| 4. Primavera_AW | annapolis |
| 5. Melancholia_AW | annapolis |
| 6. +++ | soida |
| 7. *** | soida |
| 8. Góry | amigo |
| 9. Guitar | amigo |
| 10. ocean | amigo |
Recenzja | Od |
| 1. Zielona granica | irka |
| 2. Tajemnice Joan | wanilia |
| 3. Twój Vincent | redakcja |
| 4. "Syn Królowej Śniegu": Nietzscheańska tragedia w świecie baśni | blackrose |
| 5. Miasto 44 | annatus |
| 6. "Żywioł. Deepwater Horizon" | annatus |
| 7. O matko! Umrę... | lu |
| 8. Subtelność | lu |
| 9. Mustang | lu |
| 10. Pokój | martaoniszk |