W najnowszej powieści "Przemilczana" Agnieszka Lis przybliża portret potężnej pianistki, której twórczość została przyćmiona przez określone konwencje życia społecznego i nierówność, będącą najważniejszą zasadą muzyki salonowej XIX wieku. Kobiecy głos, niosący się w śpiewie pianina, mimo niezaprzeczalnego piękna, wyrzucany z oceanu muzyki. Tekla Bądarzewska-Baranowska w końcu otrzymała głos - jej obecność nie jest przemilczana i uciszona.

Agnieszka Lis nadając głębi artystycznej i ludzkiego ciepła, wręcza czytelnikom melodyjny obraz kobiety genialnej, jak też wzruszającej. Stworzyła sentymentalną opowieść, która zagra każdemu w duszy, jeśli "Modlitwa dziewicy", rozumienie niuansów oraz dynamiki utworu i ogromny talent do dziś intrygują, zachwycają i inspirują. Pierwsze moje spotkanie z Teklą zainicjowała laureatka Nagrody Mediów Publicznych 2023 - prof. Maria Pomianowska, która tworzy mosty kulturowe i chroni przed kurzem zapomnienia najpopularniejszych twórców muzyki, rekonstruując formę i brzmienie unikalnych kompozycji. Jestem wdzięczna za hołd oddawany twórcom magicznych pejzaży. Bez wątpienia bohaterka książki "Przemilczana" do tego zacnego grona należy.

Tekla tworzyła w sposób niewymuszony, z hipnotyzującą finezją, dotykając w charakterystyczny dla siebie sposób środki wyrazu natchnione i autentyczne. Kameralny, wręcz intymny charakter dźwiękowy kompozycji akcentował liryzm i oryginalność myślenia o dźwiękach. Nie zaskakuje, że jej utwory podbiły salony i serca słuchaczy. Pianistka zdobyła międzynarodową sławę. Niestosowne jednak było zestawienie profesjonalizmu ze zwinnymi chwytami pianistycznymi w odsłonie kobiecej. Tak też jej nazwisko znikało.

"Przemilczana" Agnieszki Lis to pozycja harmonijna i przemyślana, która spodoba się szczególnie osobom o znamionach melomana, bądź tych poruszy do głębi, co fascynują się uwznioślaniem dorobku kulturalnego i stawianiem na piedestale oddziaływania światopoglądowego w konkretnym porządku historycznym.

Tekla żyła w czasach, w których rola kobiety ograniczała się do "ozdabiania salonów", bycia wizytówką męża, budowania prestiżu rodziny poprzez nienaganny błysk. Oprócz brylowania na salonach kobiety poświęcały się rodzinie, co oznaczało rezygnację z poszerzania swoich horyzontów. Rzeczywistość prowadzona nicią wrażliwości przez pisarkę, przenosi do samego wnętrza rozbudzonych emocji. Możemy poczuć rozgoryczenie, pasję niedosyt, ekspresję i całą paletę nie tylko wewnętrznych rozterek bohaterki, jak również zapis doświadczeń kobiet, którym odebrano prawo do bycia sobą i bycia kobietą spełnioną.

Wplatane tytuły najpopularniejszych utworów Tekli odgrywają w powieści istotną rolę. "Przemilczana" odzwierciedla w sposób malowniczy i precyzyjny realia XIX wieku - walkę artystki o wyrażanie swojej wrażliwości i zachowanie swojej prawdziwej tożsamości. Utwory, które przeplatają się w książce, przede wszystkim akcentują funkcję muzyki w życiu głównej bohaterki. To muzyka przywracała jej nadzieję, napełniała pięknem chwile procesu twórczego, to dzięki niej mogła czuć się wolna i chłonąć indywidualny poetycki wymiar. Przeżywanie bodźców świata zewnętrznego i przetwarzanie ich w świetle muzycznych wartości zaowocowało imponującym dorobkiem artystycznym.

"Przemilczana" Agnieszki Lis to poruszająca, mądra i kształcąca literatura angażująca, perfekcyjnie obrazująca wzorce postaw, zasad i ideałów. I choć budowana fikcją i symbolem, naznaczona kategorią dyskursywną z otwartą przestrzenią na dopisywanie swoich wniosków, to czułam jak pochłania mnie ta historia swoim autentyzmem niezwykłej, wybitnej kobiety. Ożywiona przeszłość niczym historyczny kadr nadawała mocy poruszania delikatnych strun tkliwości. Klimat epoki wyrażony w doskonałej formie, sentymentalne rejony wyobraźni pisarki i przekształcenie roli muzyki w subiektywny protest kobiety "uciszonej" w zupełności mną zawładnęły. Pisarce ta sztuka wiernego odtworzenia rzeczywistości poprzez oddanie pierwszeństwa emocjom udała się. Autentyczność wynika z ekspresyjnego charakteru, sprzęgniętego z historią i przekazania obrazu życiowego.

Doceniam wzięcie na warsztat tematu, docierającego do mojej świadomości jako żywe doświadczenie artystyczne, zaakcentowane szczególną ostrością wnikliwego pióra. Agnieszka Lis zabrała materiał niczym zdolna badaczka, nurkując swobodnie, przyozdabiając swój przekaz bogatym językiem i namacalnym kształtem wewnętrznych drgań. Ta konstrukcja bezpośrednio oddziałuje na wyobraźnię czytelnika. Spędziłam cudowne chwile w towarzystwie Przemilczanej" Agnieszki Lis.

Data wydania książki „Przemilczana” Agnieszki Lis to 1 lipca 2026 roku (nakładem Wydawnictwa Filia).

Autorka recenzji: Monika Wojda