Książkę Gerharda Rotha „Podróż do wnętrza Wiednia” kupiłam właściwie przez przypadek.
(Zaintrygował mnie opis na tylnej okładce.) Sięgnęłam po nią bez przekonania w chłodny weekendowy wieczór i... przeczytałam do końca, robiąc sobie jedynie krótkie przerwy na zaparzenie kolejnej kawy.
Książkę czytałam partiami - po każdym kolejnym rozdziale zaciekawiona szukałam w internecie zdjęć, informacji i faktów potwierdzających autentyczność opowieści Rotha.

Rozdział I - C.k. szczwalnia
Co to jest szczwalnia??? - pomyślałam rozpoczynając moją „wędrówkę w głąb Wiednia”.
Jak się okazuje to rodzaj cyrku, w którym ku uciesze gapiów szczuto na siebie mniej i bardziej dzikie zwierzęta. W Wiedniu były aż trzy takie przybytki.
(W internecie znalazłam informację, że szczwalnia mieściła się również w Warszawie, na Ordynackiej.)

Rozdział II - Drugie miasto
„Atlas podziemnego Wiednia przypomina plansze w podręczniku anatomii, na których przedstawiono układ nerwowy, żyły, arterie i narządy. Głową, w której mieści się pamięć tego na zewnątrz niewidocznego organizmu, byłaby Biblioteka Narodowa.”
(strona biblioteki: http://www.onb.ac.at/ueber_uns.htm )
Biblioteka Narodowa w Wiedniu ma ponoć ponad 250 lat, 2,6 mln książek (60 km bieżących) i ... trzy podziemne kondygnacje. Książka, która nie zostanie od razu odłożona na swoje miejsce zwykle ginie gdzieś pośród innych i tylko czasami udaje się ją odszukać. Podziemne „sztolnie” biblioteki kryją też zapomniane modele architektoniczne budynków, posągi, maski, fragmenty zniszczonych rzeźb... Również podziemia Muzeum Historii Naturalnej i Muzeum Historii Sztuki oraz Krypta Kapucynów kryją niezwykłe zbiory... I co ciekawe - bez względu na „rodzaj” tych zbiorów - we wszystkich tych miejscach część okazów po prostu „zaginęła”.

Rozdział III - Dom uśpionego rozumu
Po przeczytaniu tego rozdziału zastanawiałam się, jak to możliwe, że nigdy wcześniej nie słyszałam o Guggingu. Wrzuciłam w wyszukiwarkę nazwiska: August Walla, Ernst Herbeck, Oswald Tschirtner, Johann Hauser. Po raz kolejny przeczytałam wiersze, obejrzałam obrazy i obrazki i nadal nie przestaję się dziwić i cieszyć, że są miejsca, w którym ludzi spychanych zwykle poza margines społeczności po prostu się szanuje, pomaga im odkryć w sobie ukryte zdolności i promuje ich sztukę. Kim są Ci ludzie? Jak żyją? Dlaczego właśnie tak? Przeczytajcie sami.

Rozdział IV - Requiem dla Leopoldstadt
Czego można się dowiedzieć z kolejnego rozdziału? Ja znalazłam odpowiedzi na wiele pytań: Czy Wiedeńczycy są antysemitami? Dlaczego żydowska dzielnica w Wiedniu skurczyła się i znika powoli z powierzchni miasta? Dlaczego żydowska społeczność Wiednia nie chce oddać cmentarza pod budowę osiedlowego przedszkola? Co to jest Chanuka? Dlaczego podczas Taszlich wrzuca się do wody okruszki chleba?
(znalezione w Wikipedii: http://pl.wikipedia.org/wiki/Taszlich)

Rozdział V - Szary dom
Z czym nam się kojarzy więzienie? Z więźniami przed telewizorem. Z protestami emerytów o stawki żywieniowe przewyższające wielokrotnie emerytury?
Po austriackim więzieniu oprowadza nas Roth, rozpoczynając wędrówkę tak, jak przebiegała ona w przypadku nowo przywiezionego więźnia. Podczas tej wędrówki dowiadujemy się m.in. czym były funkcjonujące w Szarym Domu „termosy”: „Jest to czworokątna żelazna klatka, nie mająca nic wspólnego z klatką na ptaki, przypominająca już prędzej trumnę z otworami. [...] wąska i ciasna, wewnątrz można się ledwo poruszać.”

Rozdział VI - Willa Hitlera
Z tego rozdziału dowiedziałam się nie tylko, że w1909 roku w schronisku dla bezdomnych przy Meldemannstrasse mieszkał Adolf Hitler, ale też jak wyglądał w Austrii los ludzi bezdomnych wiele lat później.
„Czy to nie wygląda jak dworzec donikąd?- pyta mnie jeden z mieszkańców. Wstaje i rusza do łóżka z przytulanką, aby mozolnie przygotować się do snu.”

Rozdział VII - Wieża Pomyleńców
Przedziwny szpital psychiatryczny powstał jako rodzaj więzienia dla osób obłąkanych. Roth opowiada historię budynku i więzionych w nim ludzi. Opowiada też o dzisiejszym przeznaczeniu tego niezwykłego przybytku.
„Dziś w zbiorach znajduje się czterdzieści dwa tysiące preparatów, głównie ludzkich [...], a rocznie od dziesięciu do piętnastu tysięcy gości [...] wykupuje bilet do tego najosobliwszego chyba z wiedeńskich muzeów, by zwiedzać spektakularną kolekcję potworków.”

Rozdział VIII - Katedra św. Szczepana
Katedra „mierzy na zewnątrz 107 metrów wzdłuż i 39 metrów wszerz.”
Jakie tajemnice kryje? Jaka jest jej historia? Co zawiera sala relikwii w kaplicy św. Walentego? Dlaczego na fryzie pośród figur symbolizujących zło znajduje się mężczyzna ubrany w pileus cornutus? To długa i ciekawa opowieść zawarta w VIII rozdziale.

Rozdział IX - W Muzeum Historii Wojska
Ten rozdział jest nie tylko opowieścią o eksponatach zamkniętych w szklanych gablotach. Jest również podróżą przez historię Austrii i Europy. Ciekawą podróżą. Pełną pomyłek, błędnych decyzji, odwagi, niepotrzebnej krwi i niewyjaśnionych zagadek.

Te książkę naprawdę warto przeczytać „od deski do deski”.

Państwowy Instytut Wydawniczy, 2007
ISBN: 978-83-06-03073-0
Liczba stron: 214
Wymiary: 120 x 195 mm
Tłumaczenie: Małgorzata Łukasiewicz